🍅 Domates Solanum lycopersicum
🥬 Sebze 🧬 Patlıcangiller
Domates (Sebze) için kardeş bitkiler: birlikte iyi giden komşular, sevmediği bitkiler ve ekim püf noktaları. EkoHarita — Dünya varmış!
🌿 İnteraktif Tabloda Aç
İyi Komşular — Birlikte Ekilebilir
Kötü Komşular — Yan Yana Ekilmemeli
Çelişkili Komşular
Yetiştirme & Ekim Püf Noktaları
📅 EkimSon dondan 6-8 hafta önce içeride fide olarak başlatın; fideleri son don geçtikten ve gece sıcaklıkları 10°C üzerine çıktıktan sonra dışarı şaşırtın
🌱 Derinlik0.5-1 cm (tohum); fide dikiminde kök boğazına kadar gömün
📏 Aralık50-60 cm
🌞 GüneşTam güneş
💧 SulamaDüzenli ve derin sulama; toprak yüzeyi kuruyunca sulayın, yaprakları ıslatmaktan kaçının
🧺 HasatÇeşide göre dikimden 60-80 gün sonra; tamamen kızarıp kolayca koparıldığında hasat edin
🪴 ToprakDerin, besin açısından zengin, iyi drene olan, hafif asit ila nötr toprak; bol kompost ekleyin
⭐ ZorlukOrta
🗓️ Mevsimİlkbahar
📅 Takvim kuzey yarımküreye göredir; güney yarımkürede ekim zamanını ~6 ay kaydırın.
💡 Püf noktası: Domatesi her yıl farklı yere ekerek (ve patates, biber, patlıcan gibi diğer patlıcangillerin ekilmediği bir yer seçerek) toprak kaynaklı hastalıklardan, özellikle geç yanıklıktan kaçının; boy attıkça sık sık tutturun ve koltuk sürgünlerini (obur dallar) düzenli kırın. Yaprakları ıslatmamak için tabandan sulayın.
🤝 Kardeş mantığı: Fesleğen domatesin en iyi arkadaşıdır; uçucu yağlarıyla beyaz sinek ve kurtçukları (hornworm) caydırır, çalışmalarda domates üzerindeki zararlı baskısını azalttığı gösterilmiştir. Kadife çiçeği topraktaki nematodları baskılar ve yaydığı limonenle beyaz sineği kovar. DİKKAT: Biber ve patlıcan domatesle aynı patlıcangiller ailesinden olduğu için aynı hastalık ve zararlıları (yanıklık, hornworm, Verticillium/Phytophthora solgunluğu) paylaşır; yan yana ekilebilirler ama bu patojen birikimini artırır, bu yüzden her yıl yer değiştirin (rotasyon). Rezeneyi mutlaka uzak tutun (allelopatik). Dereotunu yalnızca gençken yakın tutun, çiçeklenince uzaklaştırın.
🔬 Bilimsel Kaynakça
- Royal Horticultural Society (t.y.) How to grow tomatoes. Erişim adresi: https://www.rhs.org.uk/vegetables/tomatoes/grow-your-own (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Missouri Botanical Garden (t.y.) Solanum lycopersicum. Plant Finder. Erişim adresi: https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=a104 (Erişim: 12 Haziran 2026).
- North Carolina State Extension (t.y.) Solanum lycopersicum (Tomato, Tomatoes). NC State Extension Gardener Plant Toolbox. Erişim adresi: https://plants.ces.ncsu.edu/plants/solanum-lycopersicum/ (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Tong, C., Schuh, M. ve MacKenzie, J. (2024) Growing tomatoes in home gardens. University of Minnesota Extension. Erişim adresi: https://extension.umn.edu/vegetables/growing-tomatoes (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Kluepfel, M., Dufault, R.J., Ballew, J., Snipes, Z. ve Williamson, J. (2022) Tomato (HGIC 1323). Clemson Cooperative Extension, Home & Garden Information Center. Erişim adresi: https://hgic.clemson.edu/factsheet/tomato/ (Erişim: 12 Haziran 2026).
- The Old Farmer's Almanac (t.y.) Growing tomato plants: planting, growing, and harvesting tomatoes. Erişim adresi: https://www.almanac.com/plant/tomatoes (Erişim: 12 Haziran 2026).
- West Coast Seeds (t.y.) Companion planting. WCS Academy. Erişim adresi: https://www.westcoastseeds.com/blogs/wcs-academy/companion-planting (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Yoshida, R., Taguchi, S., Wakita, C., Serikawa, S. ve Miyaji, H. (2024) 'Companion basil plants prime the tomato wound response through volatile signaling in a mixed planting system', Plant Cell Reports, 43(8), makale 200. doi:10.1007/s00299-024-03285-w.
- Szczech, M., Kowalska, B., Wurm, F.R., Ptaszek, M., Jarecka-Boncela, A., Trzciński, P., Borup Løvschall, K., Roldan Velasquez, S.T. ve Maciorowski, R. (2024) 'The effects of tomato intercropping with medicinal aromatic plants combined with Trichoderma applications in organic cultivation', Agronomy, 14(11), makale 2572. doi:10.3390/agronomy14112572.
- Riotte, L. (1998) Carrots Love Tomatoes: Secrets of Companion Planting for Successful Gardening. 2. baskı. North Adams, MA: Storey Publishing.
- Demir, H. ve Polat, E. (2017) 'Sera koşullarında domates-tere birlikte yetiştiriciliğinin verim ve kaliteye etkisi', Akademik Ziraat Dergisi, 6(Özel Sayı), s. 51–62. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/azd/issue/32275/363321 (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Kireç, Y. (2020) Doğadaki dayanışma: kardeş bitkiler. Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği. Erişim adresi: https://www.bugday.org/blog/kardes-bitkiler-dogal-bir-bagisiklik-sistemi-olusturuyor/ (Erişim: 12 Haziran 2026).
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (t.y.) Domates Yetiştiriciliği. Erişim adresi: https://arastirma.tarimorman.gov.tr/yalovabahce/Belgeler/brosurler/Domates.pdf (Erişim: 12 Haziran 2026).