🥬 এন্ডিভ Cichorium endivia
🥬 সবজি 🧬 সূর্যমুখী পরিবার
এন্ডিভ (সবজি)-এর জন্য সাথী গাছ: একসাথে ভালো জন্মায় এমন প্রতিবেশী, যেসব গাছ সে পছন্দ করে না, আর রোপণের টিপস। EkoHarita — Dünya varmış!
🌿 ইন্টারঅ্যাকটিভ টেবিলে খুলুন
ভালো প্রতিবেশী — একসাথে লাগানো যায়
খারাপ প্রতিবেশী — পাশাপাশি লাগানো উচিত নয়
চাষ ও বপনের টিপস
📅 বপনবসন্তে মাটি চাষযোগ্য হলেই অথবা (সবচেয়ে ভালো) গ্রীষ্মের মাঝামাঝি শরতের ফসলের জন্য বপন করুন; ঠান্ডা আবহাওয়ায় এর মান বাড়ে, গরমে তেতো হয়ে অকালে বীজে চলে যেতে পারে
🌱 গভীরতা0.5-1 সেমি
📏 ব্যবধান25-30 সেমি
🌞 রোদপূর্ণ রোদ; গরম অঞ্চলে/গ্রীষ্মের মাসগুলোতে দুপুরের রোদ থেকে বাঁচাতে আধা-ছায়া বেছে নিন (লম্বা প্রতিবেশী গাছের ছায়া অকালে বীজে যাওয়া ও তেতোভাব কমায়)
💧 সেচমাঝারি মাত্রায় সেচ; নিয়মিত সেচ তেতোভাব কমায়
🧺 ফসল তোলাপরিপক্ব মাথা (হেড) তৈরি হলে কেটে নিন; হালকা হিম লাগা মাথা কম তেতো হয়
🪴 মাটিমাঝারি উর্বর, ভালো নিষ্কাশনযুক্ত, সামান্য অম্লীয় থেকে নিরপেক্ষ মাটি; ভারী মাটিতেও জন্মে
⭐ কঠিনতাসহজ
🗓️ মৌসুমশরৎ
📅 ক্যালেন্ডারটি উত্তর গোলার্ধ অনুযায়ী তৈরি; দক্ষিণ গোলার্ধে বপনের সময় প্রায় ৬ মাস সরিয়ে নিন।
💡 টিপস: ফসল তোলার 2-3 সপ্তাহ আগে, বাইরের পাতা 10-12 সেমি হলে বাইরের পাতাগুলো সুতা/রাবার ব্যান্ড দিয়ে বেঁধে দিন অথবা একটি টব/কাঠ দিয়ে ওপরটা ঢেকে ভেতরের হৃদয় অংশ অন্ধকারে রাখুন (ব্লাঞ্চিং)। গাছটি অবশ্যই শুকনো থাকতে হবে, নইলে পচে যাবে। এই কাজটি তেতোভাব কমায়।
🤝 সাথী গাছের যুক্তি: গাজর, মুলা, পেঁয়াজ, লেটুস ও বিটের সঙ্গে ভালো মানিয়ে যায়; লম্বা প্রতিবেশীরা (লতানে শিম/টমেটো) গ্রীষ্মের গরমে ছায়া দেয়। গাঁদা ও ইয়ারো উপকারী পোকা টেনে আনে। গুরুত্বপূর্ণ: মৌরির কাছে বপন করবেন না (অ্যালিলোপ্যাথিক, বৃদ্ধি দমন করে)
🔬 বৈজ্ঞানিক তথ্যসূত্র
- North Carolina State University Extension (t.y.) Cichorium endivia (Batavia, Endive, Escarole, Frisée). NC Extension Gardener Plant Toolbox. Erişim adresi: https://plants.ces.ncsu.edu/plants/cichorium-endivia/ (Erişim: 15 Haziran 2026).
- University of Minnesota Extension (t.y.) Growing lettuce, endive and radicchio in home gardens. Erişim adresi: https://extension.umn.edu/vegetables/growing-lettuce-endive-and-radicchio (Erişim: 15 Haziran 2026).
- Andersen, C. (t.y.) Endive-Escarole. Home Gardening Series, FSA6068. University of Arkansas Division of Agriculture, Cooperative Extension Service. Erişim adresi: https://www.uaex.uada.edu/publications/PDF/FSA-6068.pdf (Erişim: 15 Haziran 2026).
- Royal Horticultural Society (t.y.) Cichorium endivia (endive). Erişim adresi: https://www.rhs.org.uk/plants/105502/i-cichorium-endivia-i/details (Erişim: 15 Haziran 2026).
- Johnny's Selected Seeds (t.y.) Chicory: Endive & Escarole (Cichorium ssp) — Key Growing Information. Grower's Library. Erişim adresi: https://www.johnnyseeds.com/growers-library/vegetables/chicory/chicory-endive-escarole-key-growing-information.html (Erişim: 15 Haziran 2026).
- Albert, S. (t.y.) How to Plant and Grow Endive and Escarole. Harvest to Table. Erişim adresi: https://harvesttotable.com/how_to_grow_endive_and_escarol/ (Erişim: 15 Haziran 2026).
- McCarron, A. (t.y.) How to Plant, Grow, and Care for Endive. Epic Gardening. Erişim adresi: https://www.epicgardening.com/endive-plant/ (Erişim: 15 Haziran 2026).
- Gardening Know How (t.y.) What Is Escarole: Learn How To Grow Escarole In The Garden. Erişim adresi: https://www.gardeningknowhow.com/edible/vegetables/lettuce/what-is-escarole.htm (Erişim: 15 Haziran 2026).
- Jiménez-Gómez, A., García-Estévez, I., Escribano-Bailón, M.T., García-Fraile, P. ve Rivas, R. (2021) 'Bacterial Fertilizers Based on Rhizobium laguerreae and Bacillus halotolerans Enhance Cichorium endivia L. Phenolic Compound and Mineral Contents and Plant Development', Foods, 10(2), 424. doi:10.3390/foods10020424.
- agaclar.net (t.y.) Endivyen (endivya / frenk salatası yetiştiriciliği) [Forum arşivi]. Erişim adresi: https://www.agaclar.net/forum/archive/index.php/t-22839.html (Erişim: 15 Haziran 2026).
- ZenGardenTR (t.y.) Frenk Salatası (Cichorium endivia). Erişim adresi: https://www.zengardentr.com/Frenk-salatasi,TA-647.html (Erişim: 15 Haziran 2026).