🌾 গম Triticum aestivum
🌾 দানাশস্য 🧬 ঘাস পরিবার
গম (দানাশস্য)-এর জন্য সাথী গাছ: একসাথে ভালো জন্মায় এমন প্রতিবেশী, যেসব গাছ সে পছন্দ করে না, আর রোপণের টিপস। EkoHarita — Dünya varmış!
🌿 ইন্টারঅ্যাকটিভ টেবিলে খুলুন
ভালো প্রতিবেশী — একসাথে লাগানো যায়
খারাপ প্রতিবেশী — পাশাপাশি লাগানো উচিত নয়
মিশ্র তথ্যের প্রতিবেশী
চাষ ও বপনের টিপস
📅 বপনশীতকালীন গম শরৎকালে, গ্রীষ্মকালীন গম বসন্তের শুরুতে সরাসরি মাটিতে ছড়িয়ে দিন এবং মিশিয়ে দিন
🌱 গভীরতা3-5 সেমি
📏 ব্যবধানসারিবদ্ধভাবে বপন; সারির মধ্যে 15-20 সেমি
🌞 রোদপূর্ণ রোদ
💧 সেচকম-মাঝারি; অঙ্কুরোদগম ও শীষ গজানোর সময় গুরুত্বপূর্ণ, পাকার সময় শুষ্ক আবহাওয়া ভালো
🧺 ফসল তোলাশীষগুলো হলুদ হয়ে খড়ের মতো শুকিয়ে গেলে (আর্দ্রতা 14% এর নিচে নামলে) কাটুন
🪴 মাটিগভীর, মাঝারি উর্বর, ভালো নিষ্কাশনযুক্ত; ভারী কাদামাটিতে খারাপ বৃদ্ধি পায়
⭐ কঠিনতামাঝারি
🗓️ মৌসুমবসন্ত / শরৎ / শীত
📅 ক্যালেন্ডারটি উত্তর গোলার্ধ অনুযায়ী তৈরি; দক্ষিণ গোলার্ধে বপনের সময় প্রায় ৬ মাস সরিয়ে নিন।
💡 টিপস: ছোট বাগানে আচ্ছাদন ফসল/সবুজ সার হিসেবে ব্যবহার করা ব্যবহারিক; ডাল জাতীয় গাছের (ভেচ, ক্লোভার) সাথে শীতকালীন গম মাটির গঠন ও নাইট্রোজেন উন্নত করে, আগাছা দমন করে। বপনের ঘনত্ব kg/m² সঠিকভাবে হিসাব না করলে ফলন কমে যায়।
🤝 সাথী গাছের যুক্তি: ইয়ারো ও গাঁদা ফুল উপকারী: উভয়ই শস্যের জাবপোকার প্রাকৃতিক শত্রুদের (পরজীবী বোলতা, লেডিবার্ড পোকা, হোভারফ্লাই) আকর্ষণ করে। রসুনের সাথে একত্রে বপন, পিয়ার-রিভিউড চীনা মাঠ পরীক্ষায় শস্যের জাবপোকা (Sitobion avenae) কমিয়ে প্রাকৃতিক শত্রু ও ফলন বাড়িয়েছে। আলু থেকে দূরে রাখুন: সাধারণ তারপোকা (wireworm) ঝুঁকি বেশি। দ্রষ্টব্য: গাঁদা ফুলের (Tagetes) নেমাটোড দমন মূলত আগের মৌসুমে আচ্ছাদন/আবর্তন ফসল হিসেবে চাষ করলে কাজ করে; একই সময়ে একত্রে বপনে (আন্তঃফসল) এর প্রভাব সীমিত।
🔬 বৈজ্ঞানিক তথ্যসূত্র
- North Carolina State University Extension (t.y.) Triticum aestivum (Wheat, Winter Wheat). NC Extension Gardener Plant Toolbox. Erişim adresi: https://plants.ces.ncsu.edu/plants/triticum-aestivum/ (Erişim: 12 Haziran 2026).
- SARE Outreach (2007) 'Winter Wheat', Managing Cover Crops Profitably. 3. baskı. Erişim adresi: https://www.sare.org/publications/managing-cover-crops-profitably/nonlegume-cover-crops/winter-wheat/ (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Bongard, P., Oelke, E. ve Simmons, S. (2021) Spring wheat growth and development guide. University of Minnesota Extension. Erişim adresi: https://extension.umn.edu/growing-small-grains/spring-wheat-growth-and-development-guide (Erişim: 12 Haziran 2026).
- University of Minnesota Extension (t.y.) Growing small grains. Erişim adresi: https://extension.umn.edu/small-grains/growing-small-grains (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Tripathi, S.C., Venkatesh, K., Meena, R.P., Chander, S. ve Singh, G.P. (2021) 'Sustainable intensification of maize and wheat cropping system through pulse intercropping', Scientific Reports, 11, 18805. doi:10.1038/s41598-021-98179-2.
- Kammoun, B., Journet, E.-P., Justes, E. ve Bedoussac, L. (2021) 'Cultivar grain yield in durum wheat-grain legume intercrops could be estimated from sole crop yields and interspecific interaction index', Frontiers in Plant Science, 12, 733705. doi:10.3389/fpls.2021.733705.
- Thompson, A. (2024) How to plant, grow, and care for wheat. Epic Gardening. Erişim adresi: https://www.epicgardening.com/growing-wheat/ (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Riotte, L. (1998) Carrots Love Tomatoes: Secrets of Companion Planting for Successful Gardening. North Adams, MA: Storey Publishing.
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü (t.y.) Ekmeklik Buğday. Erişim adresi: https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tarlabitkileri/Menu/108/Ekmeklik-Bugday (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Süzer, S. (t.y.) Buğday Tarımı. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Edirne. Erişim adresi: https://arastirma.tarimorman.gov.tr/ttae/Sayfalar/Detay.aspx?SayfaId=69 (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Tarfin (2023) Buğday yetiştiriciliği nasıl yapılır? Erişim adresi: https://tarfin.com/blog/bugday-yetistiriciligi-nasil-yapilir (Erişim: 12 Haziran 2026).
- University of Nebraska-Lincoln Extension (2016) Winter wheat (Triticum aestivum L.) evapotranspiration (crop water use) and crop coefficients (EC3005). Erişim adresi: https://extensionpubs.unl.edu/publication/ec3005/winter-wheat-triticum-aestivum-l-evapotranspiration-crop-water-use-and-crop-coefficients-ec3005 (Erişim: 12 Haziran 2026).