🧅 পেঁয়াজ Allium cepa
🥬 সবজি 🧬 পেঁয়াজ পরিবার
পেঁয়াজ (সবজি)-এর জন্য সাথী গাছ: একসাথে ভালো জন্মায় এমন প্রতিবেশী, যেসব গাছ সে পছন্দ করে না, আর রোপণের টিপস। EkoHarita — Dünya varmış!
🌿 ইন্টারঅ্যাকটিভ টেবিলে খুলুন
ভালো প্রতিবেশী — একসাথে লাগানো যায়
খারাপ প্রতিবেশী — পাশাপাশি লাগানো উচিত নয়
মিশ্র তথ্যের প্রতিবেশী
চাষ ও বপনের টিপস
📅 বপনফেব্রুয়ারি-এপ্রিলের মধ্যে ঘরের ভিতরে চারা হিসেবে শুরু করা হয়; শেষ তুষারপাতের পরে বাইরে স্থানান্তর করা হয়। সরাসরি বপনের জন্য এপ্রিল-মে
🌱 গভীরতা1-2 সেমি
📏 ব্যবধান10-15 সেমি
🌞 রোদপূর্ণ রোদ
💧 সেচনিয়মিত জল; মাটি শুকিয়ে যাওয়া উচিত নয়, আবার জল জমে থাকাও উচিত নয়
🧺 ফসল তোলাবপনের ~100-120 দিন পরে; পাতার প্রায় 50-80% হলদে হয়ে গলার অংশ নরম হয়ে মাটিতে শুয়ে পড়লে বুঝবেন পেঁয়াজ পরিপক্ব হয়েছে এবং তখন তোলা হয় (গলা নরম হওয়ার পরে 1-2 সপ্তাহের মধ্যে তুলুন)। পেঁয়াজ আগেভাগে ফুলের ডাঁটা দিলে (বোল্টিং) সঙ্গে সঙ্গে তুলে ফেলতে হবে, এই পেঁয়াজ বেশি দিন সংরক্ষণ করা যায় না।
🪴 মাটিহালকা, ভালো নিষ্কাশনযুক্ত, পুষ্টিসমৃদ্ধ মাটি; pH 6.0-7.0
⭐ কঠিনতাসহজ
🗓️ মৌসুমবসন্ত/গ্রীষ্ম
📅 ক্যালেন্ডারটি উত্তর গোলার্ধ অনুযায়ী তৈরি; দক্ষিণ গোলার্ধে বপনের সময় প্রায় ৬ মাস সরিয়ে নিন।
💡 টিপস: পেঁয়াজ ফুলের ডাঁটা (বোল্টিং) ছাড়লে কন্দের বৃদ্ধি থেমে যায় এবং শক্তি বীজে চলে যায়; ফুল/ডাঁটা ছিঁড়ে ফেললেও বোল্টিং আর ফেরে না এবং কন্দও বড় হয় না। তাই ফুল আসা পেঁয়াজ দ্রুত তুলে তাজা অবস্থায় খেয়ে ফেলুন (বোল্ট হওয়া পেঁয়াজ ভালো সংরক্ষণ হয় না)। তোলার আগের শেষ 1-2 সপ্তাহে জল দেওয়া বন্ধ করুন; তোলা পেঁয়াজ শুকনো, বাতাস চলাচলকারী জায়গায় 2-3 সপ্তাহ কিউর করুন (শুকিয়ে বিশ্রাম দিন)।
🤝 সাথী গাছের যুক্তি: গাজরের সঙ্গে একত্রে লাগালে দুজনের ঝাঁঝালো গন্ধ একে অপরের ক্ষতিকর পোকাদের (পেঁয়াজ মাছি ও গাজর মাছি) বিভ্রান্ত করে দূরে রাখে। পেঁয়াজ এছাড়া বাঁধাকপি-গোত্রের পোকা (বাঁধাকপির শুঁয়োপোকা, বাঁধাকপি মাছি) এবং লেটুস/বিট/স্ট্রবেরির পোকা (জাব পোকা) তাড়ায়; তবে কিছু সূত্র বলে পেঁয়াজের উদ্বায়ী তেল বাঁধাকপির বৃদ্ধি/স্বাদে নেতিবাচক প্রভাব ফেলতে পারে, তাই বাঁধাকপির সঙ্গে দূরত্ব রাখুন। মটরশুঁটি, শিম ও অন্যান্য ডালজাতীয় গাছ থেকে দূরে রাখুন (পেঁয়াজ ডালজাতীয়দের শিকড়ের ব্যাকটেরিয়া বাধাগ্রস্ত করে বৃদ্ধি থামিয়ে দেয়); লিক, রসুনের মতো অন্য অ্যালিয়ামদের পাশে লাগাবেন না (একই ক্ষতিকর পোকা/পেঁয়াজ মাছির ঝুঁকি)।
🔬 বৈজ্ঞানিক তথ্যসূত্র
- Royal Horticultural Society (t.y.) Allium cepa (onion). Erisim adresi: https://www.rhs.org.uk/plants/101270/allium-cepa/details (Erisim: 15 Haziran 2026).
- University of Minnesota Extension (t.y.) Growing onions in home gardens. Erisim adresi: https://extension.umn.edu/vegetables/growing-onions (Erisim: 15 Haziran 2026).
- University of Maryland Extension (2026) Growing Onions in a Home Garden. Erisim adresi: https://extension.umd.edu/resource/growing-onions-home-garden (Erisim: 15 Haziran 2026).
- Andersen, C. (t.y.) Onions (Home Gardening Series), FSA6014. University of Arkansas Cooperative Extension Service. Erisim adresi: https://www.uaex.uada.edu/publications/PDF/FSA-6014.pdf (Erisim: 15 Haziran 2026).
- University of Illinois Extension (t.y.) Onion (Allium cepa) - Hort Answers. Erisim adresi: https://web.extension.illinois.edu/hortanswers/plantdetail.cfm?PlantID=291&PlantTypeID=9 (Erisim: 15 Haziran 2026).
- North Carolina State Extension (t.y.) Allium cepa (Green onion, Onion, Onions, Scallion, Shallot, Spring onion). NC Extension Gardener Plant Toolbox. Erisim adresi: https://plants.ces.ncsu.edu/plants/allium-cepa/ (Erisim: 15 Haziran 2026).
- West Virginia University Extension (t.y.) Companion Planting. Erisim adresi: https://extension.wvu.edu/lawn-gardening-pests/gardening/garden-management/companion-planting (Erisim: 15 Haziran 2026).
- The Old Farmer's Almanac (t.y.) Onion Companion Plants: Best Plants to Grow with Onions. Erisim adresi: https://www.almanac.com/companion-plants-for-onions (Erisim: 15 Haziran 2026).
- West Coast Seeds (t.y.) Companion Planting. Erisim adresi: https://www.westcoastseeds.com/blogs/wcs-academy/companion-planting (Erisim: 15 Haziran 2026).
- Sulvai, F., Chauque, B.J.M. ve Macuvele, D.L.P. (2016) 'Intercropping of lettuce and onion controls caterpillar thread, Agrotis ipsilon major insect pest of lettuce', Chemical and Biological Technologies in Agriculture, 3, makale 28. doi:10.1186/s40538-016-0079-z
- Albayrak, B. ve Elmaci, O.L. (2017) 'Soganda (Allium cepa L.) azot ve kukurt uygulamalarinin verim ve bazi kalite kriterleri uzerine etkisinin belirlenmesi', Bahce, 46(1), s. 21-30. Erisim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/bahce/article/443528 (Erisim: 15 Haziran 2026).
- Arikan, N. ve Kadioglu, I. (2023) 'Amasya ve Tokat Illeri Sogan Ekim Alanlarinda Sorun Olan Yabanci Ot Turlerinin Yogunluklarinin ve Rastlama Sikliklarinin Belirlenmesi', Turkish Journal of Weed Science, 26(3), s. 261-273. Erisim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/tjws/article/1396862 (Erisim: 15 Haziran 2026).