🌿 रोज़मेरी (गुलमेहंदी) Salvia rosmarinus
🌿 सुगंधित जड़ी-बूटी 🧬 पुदीना कुल (Lamiaceae)
रोज़मेरी (गुलमेहंदी) (सुगंधित जड़ी-बूटी) के साथी पौधे: साथ अच्छी तरह बढ़ने वाले पड़ोसी, जिन्हें यह पसंद नहीं करता वे पौधे और बुवाई के सुझाव। EkoHarita — Dünya varmış!
🌿 इंटरैक्टिव तालिका में खोलें
अच्छे पड़ोसी — साथ लगाए जा सकते हैं
बुरे पड़ोसी — अगल-बगल न लगाएँ
उगाने एवं बुवाई के सुझाव
📅 बुवाईवसंत में पौध रोपें या कलम (कटिंग) से प्रवर्धन करें (सबसे भरोसेमंद तरीका); बीज का अंकुरण कम और धीमा होता है, और नामित किस्में बीज से मूल रूप में नहीं उगतीं।
🌱 गहराईपौध की जड़ों को 5-8 cm गहराई में गाड़ें
📏 दूरी60-90 cm
🌞 धूपपूरी धूप
💧 सिंचाईकम; गमले में अधिक बार, खुले खेत में कभी-कभार सिंचाई काफी है
🧺 कटाईगर्मियों भर ताज़ी टहनियों के सिरे काटें; फूल आने से पहले की कटाई सबसे तेज़ सुगंध देती है
🪴 मिट्टीअच्छी जल-निकासी वाली, सूखी से मध्यम नम, कम से मध्यम पोषक; चूनेदार मिट्टी में अच्छी बढ़त करती है
⭐ कठिनाईआसान
🗓️ मौसमवसंत
📅 कैलेंडर उत्तरी गोलार्ध के अनुसार है; दक्षिणी गोलार्ध में बुवाई का समय ~6 महीने आगे-पीछे करें।
💡 मुख्य सुझाव: रोज़मेरी तेज़ हवा और अत्यधिक नमी से नुकसान झेलती है; तटीय इलाकों में इसे हवा से सुरक्षित जगह पर लगाएं।
🤝 साथी तर्क: सेज, थाइम, लैवेंडर और गेंदे के साथ मिलकर यह एक सुगंधित ब्लॉक बनाती है; सेम और पत्तागोभी कुल (ब्रैसिका) से हानिकारक कीटों (पत्तागोभी पतंगा, मैक्सिकन बीन बीटल) को दूर भगाती है। खीरे और सोआ से दूर रखें: इन्हें भरपूर पानी और अधिक नाइट्रोजन चाहिए, जो रोज़मेरी की सूखी/जल-निकासी वाली मिट्टी की ज़रूरत से टकराता है (अधिक नमी से जड़ सड़न/फफूंद का जोखिम)।
🔬 वैज्ञानिक संदर्भ
- Royal Horticultural Society (t.y.) How to grow rosemary. Erişim adresi: https://www.rhs.org.uk/herbs/rosemary/grow-your-own (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Missouri Botanical Garden (t.y.) Salvia rosmarinus. Plant Finder. Erişim adresi: https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=b968 (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Penn State Extension (2026) Herb Garden Plants: Rosemary. Erişim adresi: https://extension.psu.edu/herb-garden-plants-rosemary (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Illinois Extension, University of Illinois (t.y.) Rosemary. Erişim adresi: https://extension.illinois.edu/herbs/rosemary (Erişim: 12 Haziran 2026).
- University of Georgia Extension (t.y.) Rosemary. Erişim adresi: https://site.extension.uga.edu/kbb/?p=717 (Erişim: 12 Haziran 2026).
- West Coast Seeds (t.y.) How to grow rosemary from seeds. Erişim adresi: https://www.westcoastseeds.com/blogs/wcs-academy/grow-rosemary (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Old Farmer's Almanac (t.y.) Rosemary: Planting, Growing, and Harvesting Rosemary Plants. Erişim adresi: https://www.almanac.com/plant/rosemary (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Old Farmer's Almanac (t.y.) Companion Planting with Herbs: What to Plant Together. Erişim adresi: https://www.almanac.com/content/companion-planting-herbs (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Houzi, G., El abdali, Y., Beniaich, G., Chebaibi, M., Taibi, M., Elbouzidi, A., Kaioua, S., Asehraou, A., Addi, M., Chaabane, K., Flouchi, R., Allali, A. ve Khal-Layoun, S. (2024) 'Antifungal, insecticidal, and repellent activities of Rosmarinus officinalis essential oil and molecular docking of its constituents against acetylcholinesterase and β-tubulin', Scientifica (Cairo), 2024, makale no. 5558041. doi:10.1155/2024/5558041.
- Ayanoğlu, F., Başkaya, Ş. ve Bahadırlı, N.P. (2016) 'Biberiye (Rosmarinus officinalis L.) bitkisinin uçucu yağ oranı, uçucu yağ bileşenleri ve antioksidan içeriğinde morfogenetik ve ontogenetik varyabilite', Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(1). Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkuzfd/article/260021 (Erişim: 12 Haziran 2026).
- Sarı, Y. ve Kaçar, O. (2019) 'Biberiye (Rosmarinus officinalis L.) çeliklerinde köklenme üzerine farklı köklendirme ortamları ve IBA dozlarının etkileri', Bahçe, 48(1), s. 27–37. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/bahce/article/611099 (Erişim: 12 Haziran 2026).